De burgemeester lost het wel op

Marieke Moorman:

Ik vind het belangrijk om waardering en aandacht te geven

Lenka Hora Adema is MfN-registermediator en (organisatie)coach, assessor, docent, opleider en redactielid van dit tijdschrift.

Wie bent u als mens en als burgemeester?

Sinds vijf jaar ben ik met veel plezier burgemeester van Bernheze. Die gemeente ligt in Noordoost-Brabant, telt 30.000 inwoners en bestaat uit vijf dorpen in een groene en agrarische omgeving.

Ik vul op een ontspannen manier mijn burgemeestersambt in. Daarbij vind ik het belangrijk om waardering en aandacht te geven. Ik geloof erin dat je daarmee mensen aanmoedigt om het beste uit zichzelf te halen. Ik ben stevig op de inhoud, maar zacht op de relatie. Voordat ik burgemeester werd, was ik wethouder in Tilburg. Toen vond ik het bereiken van eigen inhoudelijke resultaten belangrijker dan nu. Als burgemeester stuur ik op een goed verloop van het proces en ordentelijke besluitvorming. Dat geeft me voldoening, zeker als anderen kunnen schitteren.


Hoe blijft u burgemeester van iedereen als er een conflict is tussen (groepen) inwoners. En als er een conflict is tussen inwoners en de gemeente? Hoe gaat u daarmee om?

Na mijn aantreden kreeg ik veel langlopende conflicten ‘aan mijn bureau’. Burenruzies; over de hoogte van een schutting, overhangende takken, een oprit of bebouwing nabij de erfscheiding. In dit soort situaties is het niet moeilijk om burgemeester van iedereen te blijven. De kunst is om een luisterend oor te bieden, onpartijdig te zijn, regels uit te leggen en niet op de stoel van de rechter te gaan zitten. En aan te dringen op wederzijds begrip, verdraagzaamheid of over de eigen schaduw heenstappen. Mede dankzij een cursus mediation van het Nederlands Genootschap van Burgemeesters, kan ik de procedure bij dergelijke conflicten nog meer vaart en diepgang geven.

Lastiger zijn de conflicten tussen inwoners en gemeente. Zeker wanneer ik zelf betrokken ben, bijvoorbeeld omdat het college ergens een standpunt over heeft of een besluit heeft genomen. Bemiddelen vanuit een onpartijdige positie lukt dan niet. Toch zien mensen die een conflict met de gemeente hebben de burgemeester nog wel eens als last resort. Ik laat de situatie dan (nader) uitzoeken: breng belangen in beeld en analyseer de situatie. Dat leidt er soms toe dat ik mijn ambtenaren vraag hun advies nog eens te heroverwegen of inwoners vraag hun verzet te staken.


Welke conflict is u het meest bijgebleven en wat heeft u daarin zo geraakt? Hoe bent u ermee omgegaan? Wat heeft daarin goed gewerkt?

Begin 2016 stelden we voor een azc te realiseren in een van onze dorpen. Voor- en tegenstanders van vluchtelingenopvang kwamen in de maatschappelijke en politieke discussie lijnrecht tegenover elkaar te staan.1

Vooral de heftigheid van het conflict is me sterk bijgebleven. Die stond haaks op de manier waarop we in Bernheze gewend zijn zaken op te lossen: gemoedelijk, redelijk en met oog voor elkaar. Bovendien raakte de verdeeldheid in het dorp me. De gemeenschap leek verscheurd in twee kampen, waar doorgaans de gezamenlijkheid hoogtij viert.

Meer nog dan anders ging het er mij om, met voor- en tegenstanders, in gesprek te blijven. Het liefst zo persoonlijk mogelijk, soms zelfs bij mensen thuis aan de keukentafel. Ik heb begrip getoond voor alle gezichtspunten en ben blijven aandringen op wederzijds respect voor tegengestelde standpunten. Ook heb ik in deze situatie gezegd: we voeren het gesprek lokaal, in Bernheze, met onze eigen inwoners. En daarbij benadrukt dat iedereen z’n zegje kon doen in een transparant besluitvormingsproces. Maar ook grenzen gesteld als mensen over de schreef gingen en democratische besluitvorming in het gedrang kwam. Na afloop van het conflict heb ik met actieve voor- en tegenstanders teruggekeken op het totale proces, evenals met fractievoorzitters en wethouders. Om met elkaar deze bewogen periode goed af te sluiten.

  1. Noot van de redactie: in Heesch kreeg Marieke Moorman in 2016 te maken met een escalatie rond de komst van een azc. Tegenstanders van het azc stortten een lading zand op haar oprit en hingen dode varkens op de plek waar het azc moest komen. De mobiele eenheid moest ingrijpen bij een grimmige betoging tegen de komst van het centrum.