De burgemeester lost het wel op

Niek Meijer:

‘De burgemeester is bij uitstek degene
die oog voor het proces moet hebben’

Lenka Hora Adema is MfN-registermediator en (organisatie)coach, assessor, docent, opleider en redactielid van dit tijdschrift.

In 2005 werd u burgemeester van Wognum en sinds 2007 bent u burgemeester van Zandvoort. Wie bent je als mens en als burgemeester? 

Je neemt je zelf mee in het beroep van burgemeester en de kunst is om bij jezelf te blijven. Natuurlijk heb je een rol die je mag vervullen en daar hoort ook een zekere distantie bij. De burgemeester is bij uitstek degene die oog voor het proces moet hebben en bewaken dat een inwoner niet verzandt in het proces dat als bureaucratisch wordt ervaren. Voor mij zijn daarbij bepaalde waarden van belang zoals rechtvaardigheid, eerlijkheid, onafhankelijkheid en duidelijkheid. Ook je gevoel speelt mee. Als iets niet goed voelt, terwijl objectief gezien het proces goed is doorlopen, dan stel ik de vraag ‘is dit het gewenste effect of is er een andere oplossing denkbaar?’. Bij het uitvoeren van beleid kun je niet alles van te voren bedenken; handelen in de geest van de regeling is daarbij net zo belangrijk.


Hoe blijf je burgemeester van alle burgers als er een conflict is tussen (groepen) burgers? En als er een conflict is tussen burgers en de gemeente? Hoe gaat u daarmee om?

Het meest makkelijke antwoord is door uit de inhoud te blijven. Maar zo makkelijk is dat niet en daar kom je – en terecht ook – niet altijd mee weg. Voor mij helpt dan om uit te leggen wat mijn rol en verantwoordelijkheid is als burgemeester en dat ik bijvoorbeeld geen rechter ben; een burgemeester wordt ook geacht om de belangen die in de wetgeving zijn verankerd te borgen, ongeacht hoe hij er zelf over denkt. Je helpt mensen daar ook niet mee. Ik vel dus bij voorkeur ook geen oordeel. Mijn ervaring is dat heel veel mensen dat prima begrijpen en eigenlijk ook wel waarderen. Wat daarbij helpt is het samenvatten en doorvragen en hun echte belang naar boven halen. Uiteindelijk zijn burgers zelf verantwoordelijk voor hun eigen keuzes en handelen, dat is niet de burgemeester. Dat is anders als burgers grenzen van fatsoen en dergelijke overschrijden; dan wordt wel van je als burgemeester en mens verwacht dat je dat benoemt en niet toelaat.


Welk conflict is u het meest bijgebleven? Wat heeft u daarin zo geraakt en hoe bent u ermee omgegaan? Wat heeft daarin goed gewerkt?

Een conflict dat ik had met een van de collega’s. Voor mij staat helder voor ogen dat bepaalde zaken niet kunnen; voor de andere partij was dat niet zo. Zelfs na lang praten daarover kwam er geen begrip van de andere partij. Voor mij was daarbij een grens overschreden en in het openbaar bestuur is het dan nodig dit openbaar te maken. Wat mij het meeste raakte was het feit dat je uit verbinding bent en langs elkaar heen praat. Ik probeer het dan op verschillende manieren qua taal, proces, herformuleren en dergelijke maar kwam niet binnen. Kennelijk heb ik de signalen ook niet gezien en bleek het vertrouwen onvoldoende te zijn. Dat is frustrerend en dat geeft alleen negatieve energie. Uiteindelijk is in het openbaar debat hierover gesproken en duidelijkheid gecreëerd. Het ging daarbij niet om winnen of verliezen maar veel meer de vraag hoe gaan wij met elkaar om. Ongeveer twee jaar later ontstond onverwacht een zodanig gesprek dat er op eens wel verbinding was en het ging over de echt belangrijke zaken die toen niet naar boven kwamen. Dat was mooi en geeft de burger moed!