.intake


Door Folkert Jensma

Boeman of bemiddelaar?

Hoe blijf je de burgemeester van iedereen? Terwijl je midden in de spanningen en conflicten terecht kan komen? En hoe pak je die dan aan; behalve bemiddelaar is een burgemeester immers ook beslisser. Over de duizend valkuilen voor de potentieel meest beknelde figuur in het binnenlands bestuur produceerde de redactie van Tijdschrift Conflicthantering dit themanummer. Burgemeester, boeman, bemiddelaar of allebei? Dit alles tegen de achtergrond van het nieuws over bedreigde burgemeesters die hun auto’s in vlammen zien opgaan, zich in safe houses moeten verbergen of zich alleen met paramilitair vertoon kunnen verplaatsen.


Natuurlijk spraken we een aantal beoefenaren van het ambt, over hun dilemma’s. We hielden een langer gesprek met de nog relatief nieuwe Capelse burgemeester Peter Oskam, wiens gehele loopbaan in het teken van handhaving, bemiddelen en beslissen stond. Politieman, officier van justitie, rechter, Kamerlid en nu burgemeester. Op zondag fluit hij voetbalwedstrijden, ter ontspanning. Capelle aan den IJssel experimenteert met de ‘vreedzame aanpak’ in drie volkswijken. Trainingen in houding en vaardigheden die nodig zijn om bewust conflicten te kunnen hanteren. Zonder dat ze uit de hand lopen, wat in Capelle, met 117 nationaliteiten op 15 vierkante kilometer, niet overbodig is.

Oskam onthult ook een nieuw plan. Hij is geen voorstander van zogeheten ‘aso-woningen’ voor gezinnen die zichzelf onmogelijk maakten in de wijk en zich ‘onaantastbaar wanen’. Oskam wil woningbouwverenigingen en gemeenten landelijk zo ver krijgen dergelijke families onderling ‘uit te ruilen’. En dan niet binnen de eigen regio. Dat komt dus neer op gedwongen overplaatsingen, met een gedwongen inburgering als ‘laatste kans’ elders. Een mogelijk nieuw wapen in het arsenaal van de handhavende burgemeester.


Dit nummer bevat ook een artikel waarover onderling stevig is gedebatteerd. Omdat het de moeilijkste categorie conflicten betreft: zwaar geëscaleerd, extreem moeizaam en met zeer problematisch gedrag. En wel tussen de overheid, in dit geval de fiscus, en de belastingplichtige. De auteurs zijn jurist en mediator en als conflictdeskundige werkzaam bij de Belastingdienst en kijken er dan ook vanuit dat perspectief naar. Hun artikel is vooral inventariserend – uiteindelijk gaf dat doorkijkje de doorslag. Crijns en Dautzenberg deden een uniek onderzoek. Zij identificeerden zo’n honderddertig conflictdossiers, waarvan ze er honderd analyseerden, op zoek naar een ‘meer adequate behandeling’ dan die ze nu krijgen. De kosten voor de Staat blijken zeer hoog: per dossier van anderhalve meter dik is er een halve fte mee gemoeid. De gemiddelde behandeltijd is elf jaar. Redelijk contact blijkt niet meer mogelijk, de behandeling is ‘out of control’. De belastingplichtige wordt vaak als gestoord gezien en ‘vecht zich dood’. Het systeem reageert ‘op de automatische piloot’. Echte harde conclusies zijn er aan hun onderzoek echter niet te verbinden. ‘Beheersbaar maken’, vooral door het gedrag van de fiscus aan te passen, is hun (bescheiden) conclusie. De onpartijdige en onafhankelijke mediator lijkt hier tegen zijn grenzen te lopen.